Tiki Taka và Barcelona -5 điều cơ bản tạo nên một đế chế

Nhắc tới Tiki Taka là nhắc đến Barcelona và ngược lại, họ đem lại những mĩ cảm đẹp nhất trong bóng đá.. Những mĩ cảm của một đế chế trong lòng Fan hâm mộ.

Trong bóng đá chuyên nghiệp nhất là ở một lục địa già dơ như ở Châu Âu một đội bóng muốn thành công về mặt thành tích thì việc hình thành một lối chơi, một triết lý truyền thống là điều tương đối quan trọng. Điều này không những giúp cho một đội bóng tạo được ấn tượng về mặt danh hiệu mà còn mang đến cho đội bóng nó những bản sắc không lẫn với các đội bóng khác. Tiki taka và Barcelona đã làm được điều ấy trong thế kỉ 21- thế kỉ cạnh tranh khốc liệt của một thế giới bóng đá đang sặc mùi kim tiền . Tiki taka xét cho cùng chỉ là một lối chơi nhưng điều đáng bàn ở đây là lối chơi ấy đã vươn tới được những giá sâu thẳm trong mọi ngõ ngách nơi trái tim người hâm mộ. Nói theo chủ nghĩa lãng mạn thì nó như : Một đế chế đang cai trị thần dân của mình với một tình yêu thâm sâu nhất.

1.Tiki-chuyền và Taka-chạy

Trong tiếng Tây Ban Nha thì đơn giản Tiki là chuyền còn Taka là chạy, đây là một cách gieo chữ rất thú vị của những người đến từ bán đảo Iberia. Trong “đế chế” Tiki -taka các cầu thủ giống như những người công nhân tuân theo quy tắc chung của đế chế. Họ phải di chuyển linh hoạt và liên tục, di chuyển kể cả khi không bóng lẫn có bóng. Đặc biệt sự di chuyển này rất ngốn thể lực và phải đòi hỏi một nền tảng thể lực cực tốt. Trong một trận siêu kinh điển với Real Madrid hồi mùa giải năm ngoái 2016/2017, ước tính toàn bộ 11 cầu thủ có mặt trên sân ngày hôm đó đã làm việc hết công suất, với tổng quãng đường di chuyển trên sân là 106,45 km nhiều hơn Real Madrid 7km với tổng khoảng quãng đường chạy là 98.75 km. Trong đó một cầu thủ của Barcelona là  S.Roberto chạy nhiều nhất với 12km trong 90 phút thi đấu.

sơ đồ biểu thị sự di chuyển liên tục của các cầu thủ Barcelona

Với tần suất di chuyển trên có thể khẳng định rằng với một “đế chế” như Tiki-taka thì không có chỗ cho những cầu thủ lười biếng và không biết vượt qua giới hạn của bản thân.

Việc chạy đã không dễ dàng, tiki-taka còn đòi hỏi đội bóng sử dung nó phải chuyền bóng liên tục, đặc biệt là trong cự ly ngắn. Các cầu thủ phải có khả năng chuyền bóng có tỷ lệ chuyền bóng chính xác lên đến 70% mới đạt yêu cầu.

Nhứng lý do trên có thể giải thích vì sao mà Tiki taka với đại biểu ưu tú là Barcelona trong giai đoạn đỉnh cao của mình luôn là một trong các đội bóng ghi được nhiều bàn thắng nhất tại các giải đấu mình tham dự, trở thành đội bóng có hiệu suất tấn công tốt nhất Châu Âu.

2. Kiểm soát bóng và quy luật 6 giây

Khi một đội bóng xác định sử dung Tiki-taka thì huấn luyện viên của đội bóng ấy phải xác định được rằng trong đầu mình phải ra sân với tư tưởng 90% là tư tưởng kiểm soát và tấn công và chỉ có 10% là phòng ngự. Có điều này bới nói như Rinus Michel, cha đẻ của bóng đá tổng lực, một tiền thân của Tiki-taka thì : Tấn công chính là phương pháp phòng ngự tốt nhất.

Barcelona kể cả trong thời kì đỉnh cao hay tới tận bây giờ nếu để ý kĩ thì nhận ra họ ít khi nào kiểm soát trái bóng dưới 75% trong một trận đấu. Đây là điều tối thượng của Tiki-taka. Khi kiểm soát bóng cho phép giành thế chủ động và hãm thành nhiều hơn, nhưng đồng thời khả năng bị động chống phản công cũng tăng cao. Điều này khiến cho Tiki-taka lúc này thoái trào, không còn giữ ưu thế như thời đỉnh cao. Và để khắc phục điều này Luis Enrique-HLV của Barca mùa 2014-2017 đã nghĩ ra khái niệm :” Kiểm soát phản công”, giúp Barcelona có được chức cú ăn 3 mùa 2014/2015. Barcelona lúc đó không cần kiểm soát bóng quá nhiều, chỉ kiểm soát khi có thể và đánh trực diện là chủ yếu.

Quy luật 6 giây được tiến hành khi Barcelona cướp bóng, mọi cầu thủ đều ập vào cướp bóng hết sức

Quy luật 6 giây là một điều kiện cần của Tiki-taka khi Barcelona nếu để mát bóng lập tức trong vòng 6 giây các cầu thủ phải đoạt lại bóng, nếu không thành công trong khoảng 6 giây hoặc nhanh nhất có thể phải tái lập đội hình bắt người 1-1 với tốc độ Pressing ở mức cao. Quy luật 6 giây là lý do giải thích vì sao Barcelóna lại là đội bóng kiểm soát bóng tốt nhất thế giới.

3. Cự ly đội hình -hệ thống chiến thuật- con người

Với việc kiểm soát bóng và ưu tiên tấn công thì cự ly đội hình của Barcelona liên tục phải dâng cao, nhưng dâng cao không có nghĩa là không đều khoảng cách giữa các tuyến. Khoảng cách đội hình đều nhau giúp cho việc luân chuyển bóng trong cự ly ngắn luôn chính xác và không tốn nhiều thời gian.

Hệ thống 4-3-3 vơi những cầu thủ của Barcelona năm 2015

Hệ thống chiến thuật của Tiki-taka về cơ bản và 4-3-3 và trong trạng thái siêu tấn công là 3-4-3 hay hiện tại có những biến tấu khác là 4-3-1-2 hay  3-4-1-2… Nhưng dù ở hệ thống nào thì đều phải tuân thủ những điều kiện đã phân tích ở trên.

Con người là yếu tố tiên quyết, định đoạt việc một đội bóng có thành công hay không nếu đá Tiki-taka. Chẳng hạn như Barcelona trong đội hình của họ các cầu thủ không cần quá to cao, người cao nhất là Gerard Pique hay Umtiti với chiều cao 1m85, còn các cầu thủ còn lại trong đội hình đều có chiều cao trung bình từ 1m69 đến 1m80. Bù lại họ phải là những “nghệ sĩ”  đích thực khi chơi bóng với nhãn quan chiến thuật, kĩ thuật cá nhân, khả năng kiểm soát-chuyền bóng phải siêu tốt. Đó là lý do Barcelona lại là một “Đế chế” can cả trời  ÂU suốt 10 năm qua (2008-2017).

Đặc biệt trong đội hình của Barcelona hay bất kì một đội bóng nào dung Tiki-taka luôn đòi hỏi có một cá nhân xuất chúng, đó là cầu thủ hay một huấn luyện viên với bộ óc thiên tài. Trong trường hợp của Barca thì đó là Leo Messi và Pep Guardiola hay Luis Enrique năm nào. Có điều này bởi gặp những đội bóng với tư duy phòng thủ đổ xe bus, cần có một cá nhân xuất chúng đại diện cho Tiki-Taka lên tiếng và trấn áp.

4. Cái nôi đào tạo

Có một sự thật rằng để áp dung thành công Tiki-taka cần có một cái nôi vững chắc, hoàn hảo, các cầu thủ được tập luyện ngay từ trong trứng với một tư duy thuần nhất. Đáng tiếc hiện nay chỉ có lò đào tạo Lamasia của Barcelona là làm được điều này, họ đào tạo ra các cậu bé vừa mang tới danh hiệu cho đội bóng, vừa đem lại bản sắc văn hóa bóng đá cho câu lạc bộ.

lò đào tạo Lamasia – Barcelona
Lamasia không phân biệt mọi lứa tuổi hay châu lục

Những Messi, Xavi, Iniesta… là những minh chứng rõ nhất cho sản phẩm hoàn hảo của một cái nôi chất  lượng.

Tran Long

Barcelona và những huấn luyện viên thành công nhất lịch sử

Rất nhiều đời huấn luyệ viên của Barcelona đã biến câu lạc bộ trở thành đội bóng có lối chơi hoa mỹ, đẹp mắt, thống trị bóng đá Châu Âu và thế giới.

1. Johan Cruyff (1988-1996)

Ở Barcelona đến hôm nay chỉ có ông mới được người hâm mộ gọi là “Thánh”. Ông là “thánh” không chỉ bởi số danh hiệu mà ông có được cùng đội bóng xứ Catalan khi còn là cầu thủ lẫn huấn luyện viên mà hơn cả ông còn đặt nền móng cho lối chơi, tư duy bóng đá của của Barcelona sau này.

“Thánh” Johan Cruyff- hlv huyền thoại của Barca

Johan chính là người đã đặt những viên gạch đầu tiên tạo dung lên lối chơi Tiki-taka cho Barcelona. Ông chính là huấn luyện viên đầu tiên biến đội bóng xứ Catalan chới với sơ đồ 3 hậu vệ – một sơ đồ được cho là quái dị lúc bấy giờ nhưng nó lại là sơ đồ được thịnh hành nhất bóng đá hiện đại sau này.

Ông đã tạo nên một cuộc cách mạng về mặt con người khi trong đội hình của ông không cần sở hữu những cầu thủ quá cao to nhưng những cầu thủ của Barcelona phải sở hữu kĩ thuật, khả năng kiểm soát bóng phải cực tốt. Chính nhờ tư duy này mà lò Lamasia đã ra đời – nơi cung cấp cho Barca những “nghệ sĩ” đích thực trên sân cỏ.

Cùng với Barca trên cương vị huấn luyện viên ông đã có được 12 danh hiệu lớn nhỏ trong đó có 4 chức vô địch Laliga và 1 danh hiệu Champions League danh giá năm 1992. Nhưng quan trọng hơn cả ông là “nhà tư tưởng” đầu tiên của  đội bóng đặt nền móng cho cả nền bóng đá Tây Ban Nha nói chung.

2. Louis Van Gaal (1997-2000 / 2002-2003)

Van Gaal  tiếp nối tư duy bóng đá tổng lực của Cruyff, ông đã hồi sinh cho Barcelona ngay giai đoạn đầu ông dẫn dắt (1997-2000). Van Gaal là huấn luyện viên cuồng bóng đá tổng lực và ông đã hướng cho Barca với lối chơi này. Trong khoảng thời gian đầu nhờ lối chơi này của Van Gaal, Barcelona đã có được 2 chức vô địch Laliga cùng với đó là 1 siêu cúp Châu Âu và một cúp nhà vua Tây Ban NHa.

Louis Van Gaal – Hlv có 2 giai đoạn dẫn dắt Barcelona

Tuy nhiên ở giai đoạn thứ 2 (2002-2003) là cả một nỗi that vọng khi ông để cho Barcelona đứng vị trí thứ 15 trên bang xếp hang Laliga và trắng tay trên mọi đấu trường dù sở hữu trong tay các cầu thủ đẳng cấp như : Rivaldo, Juan Roman… Ngay sau đó ông bị sa thải.

Dù that bại nhưng dẫu sao người hâm mộ Catalan cũng nhớ tới ông bởi đã hồi sinh Barcelona khi câu lạc bộ trên đà suy thoái những năm 1996,1997.

3. Frank Rijkaard (2003-2008)

Barcelona dường như rất có duyên với các huấn  luyện viên người Hà Lan. Frank trong 6 năm ở Barcelona đã đưa câu lạc bộ lên đỉnh với hai chức vô địch Laliga liên tiếp (2004/2005 và 2005/2006) cùng với đó là chức vô địch Champions League danh giá năm 2006.

Frank và Ronaldinho năm 2006 trong thời hoàng kim

Trong tay Frank thời điểm ấy có đầy đủ các gương mặt đủ sức chinh phạt mọi danh hiệu với ngôi sao hồng tâm là Ronaldinho cùng với các sao vệ tinh là : Deco, Thiago Motta, Guyli…Đặc biệt Frank có công rất lớn khi đôn tài năng trẻ Lionel Messi – người trở thành huyền thoại sau này lên đội một của Barcelona và cả “đôi chân ma thuật” Iniesta- người trở thành nhạc trưởng không thể thiêu của bóng đá Tây Ban Nha.

Tuy nhiên sau mùa giải đỉnh cao 2005/2006, Barcelona có dấu hiệu đi xuống và bị loại ở vòng 1/18 Champions League. Rijkaard ròi khỏi câu lạc bộ ngay sau mùa giải 2007/2008. Ông là người đặt nền móng về con người cho triều đại của Pep Guardiola xây dung nên đế chế Tiki-taka sau này.

4. Pep Guardiola (2008-2012)

Có thể khẳng định rang trong tất cả những huấn luyện viên của Barcelona thì Pep là người thành công nhát khi ngay trong mùa giải đầu tiên dẫn dắt ông đã giúp câu lạc bộ đoạt cú ăn 6 lịch sử trên tất cả các đấu trường mà clb tham gia.

Pep Guardiola -huấn luyện viên thành công nhất của Barcelona

Quan trọng hơn cả Pep đã biến Barca trở thành một đế chế khiếp sợ cho cả bóng đá Châu Âu với Tiki-taka thần thánh. Ông cũng đã nâng tầm Messi trở thành một huyền thoại bóng đá đương đại, ông đã tạo ra đội hình Dream team với những nền tang cho Barca đến tận bây giờ như : Busquest, Pique, Iniesta….

Pep đã có 12 danh hiệu lớn cùng với Barca. Năn 2012 ông chia tay câu lạc bộ trong vinh quang với chiếc cúp nhà vua là danh hiệu lớn cuối cùng.

5. Luis Enrique

Sau thời hậu Pep có lẽ Luis Enrique là người thành công nhất khi bổ sung vào triết lý Tiki-taka tư duy “kiểm soát phản công” , giúp Barcelona đoạt cú ăn ba ngay trong mùa giải đầu tiên ông dẫn dắt (2015/2016).

Luis Enrique – Hlv thòi kì hậu Pep Guardiola

Ông đã có 9 danh hiệu lớn nhỏ cùng đội bóng. Ông giúp cho Barcelona thống trị Laliga 2 năm liên tiếp (2014/2015-2015/2016). Sau đó cuối năm 2016 dầu 2017 do mâu thuẫn với ban lãnh đạo đội bóng ông buộc  phải ra đi.

Tran Long

 

+